The Lonar Express

Mi kuthe Mahnalo Pari Milavi

 District Level Youth Parliament 

मनाची स्वभावाची सुंदरता

शरिराची सुंदरता वया

बरोबर संपते. तर मनाची 

सुंदरता शेवट पर्यंत टिकुन

राहते.....

शरिराला वय असतं 

मनाला ते कधीच 

नसतं शेवटी काय.....

आपण व्यक्तीच्या 

स्वभावाच्या प्रेमात 

असतो...शरिर मात्र 

निमित्त असतं.....

शरिराची सुंदरता वया

वया बरोबर संपते 

तर  मनाची सुंदरता

शेवट पर्यंत टिकुन

राहते.....

माणसाच्या तोंडात

गोडवा सहनशीलता

प्रामाणिकपणा आणि

विनयशिलता असेल तर 

त्याची काही क्षण जरी

सोबत मिळाली तरी ती 

हवी-हवीशी वाटते.....

म्हणुन शरिराची सुंदरता

वया बरोबर संपते तर 

मनाची सुंदरता शेवट पर्यंत

टिकुन राहते.....

बाहेर लक्ष 

दिव्यांची सुंदर आरास 

असुन ही महापुरुषांच्या 

ज्ञानाच्या तेज्या पुढे 

तुम्ही आम्ही नतमस्तक 

होतो.....

आयुष्यात अशी माणसं 

कधी भेटली तर त्यांच्यावर

जिवापाड प्रेम करावं आपल्या

आवडत्या माणसांचं 

 आपल्या सोबत माझ्या 

मामा सारखी माणसं 

असणे ही आयुष्याची 

सगळ्यात मोठी कमाई.....

ती प्रत्येकाच्या वाट्याला

येते असं नाही आज 

काल मामा सारखी 

अशी माणसं भेटतात 

तरी कुठे.....

नशिबाने कधी भेटलीच 

तर हळुवार जतन करुन 

ठेवावीत कदाचित पुन्हा

भेटतील न भेटतील.....

शरिराची सुंदरता वया

बरोबर संपते तर मनाची

सुंदरता शेवट पर्यंत टिकुन

राहते.....

आणि अशातच मनाची 

स्वभावाची सुंदरता असते

✍️ *सनविर नरवाडे* ✍️

28/मे/2021

महाविद्यालयीन आयुष्य :- वैभव मोरे

 Wednesday, May 20, 2020

महाविद्यालयीन आयुष्य

      आजही आठवतो 17 जून 2015 चा तो दिवस ! ज्या दिवशी मी बनमेरू महाविद्यालयात वर्ग 11वी मध्ये प्रवेश घेतला आणि 11 जुलै,2015 काॅलेज चा पहिला दिवस . कॉलेजचं पूर्ण नाव तर जाऊ द्या.

मी निवडलेल्या विज्ञान क्षेत्रा विषयी सुद्धा फारशी माहिती नव्हती. मी ग्रामीण भागातील विद्यार्थी ग्रामीण भागातील असल्यामुळे मी निवडलेल्या विज्ञान क्षेत्रा विषयी माहिती कमीच. पण फक्त जिवलग मित्राच्या सांगण्यावरून इथे आलो आणि माझ्या आयुष्याचं सोनं कधी झालं ते कळलंच नाही ,
कॉलेजचा पहिला दिवस तर कॉलेज मधील वेगवेगळ्या विषयाचे विभाग पाहण्यात आणि ' लेक्चरच्या खोल्या शोधण्यातच गेला . हळूहळू दिवस जाऊ लागले आणि कॉलेजच्या परिसरात मन रमूलागलं स्वभाव बोलका असल्यामुळे मित्र जोडायला जास्त वेळच लागला नाही . विशाल,राम, गणेश तनवीर, सोहेल। सारखे मित्र आयुष्यात आले अन् जीवन धन्य झालं मित्रांच्या सहवासात वेळ कसा जायचा ते कधी कळलच नाही ,
कट्ट्यावरच्या गप्पा अन कॅन्टीनचा चहा कधी संपूच नये असं वाटायचं . सागर,धिरज,मंगेश,मुफीज,सचिन अन दिपक सारख्या अनेक मित्रामुळे जीवनात आनंदाचा रंग भरला.

कॉलेजमधील सर्वात आवडत लेक्चर म्हणजे प्रा . मापारी सराच सर वर्गात आले की वर्गामध्ये एक आनंदाच वातावरण निर्माण व्हायचं ? ' सराचं लेक्चर झालं नाही तर । मनच भरत नसे .
हसतखेळत सरांच लेक्चर बातच संपायच.

प्रा. सू्र्यकांत बोरूळ सर म्हणजे , रसायन शास्त्रातील एक शास्त्रज्ञच होय. सरांच्या लेक्चर मध्ये कधीच झोप आली नाही की बोर झालं नाही कारण सर आम्हाला नेहमी हसत खेळत शिकावायचे . सर मला अगदी आपल्या धाकट्या भावा प्रमाणे सांगायचे. मला वेळोवेळी योग्य ते मार्गदर्शन करायचे. महाविद्यालयातील अन्य प्राध्यापकांन बद्दल आदरयुक्त भीती तर वाटायचीचं परंतु बोरूळ सरांविषयी जरा जास्तच भीती वाटायची.

सर्वात । जास्त भीती वाटायची ती प्रा.महेंद्र भिशे सरांची सर शिकवताना जर मध्येच कोणी बोलत असेल
तर सर लगेच त्याला बोलायचे 'बोलायचं असेल तर बाहेर जा काॅलेज ला येऊ नका , ज्यांना शिकायचं त्यांना शिकू द्या उगाचच टाईमपास करू नका. सरांच्या कणखर आवाजामुळे आमची भीतीने । गाळण उडालेली असायची . कॉलेजच्या अमृत वार्षिक अंकामध्ये प्रा.डाॅ. भिशे सरांमुळे विद्यार्थ्यी प्रतिनिधी म्हणून काम करण्याची संधी मिळाली आणि जिल्हा स्तरीय अविष्कार स्पर्धेत सहभागी होता आलं ही नक्कीच गौरवाची बाब होती.

रसायनशास्त्राच्या प्रा.वाव्हळ सरांच्या प्रक्टिकल मध्ये रसायनांची खरी | गम्मत अन् केमिस्ट्री ची किंमत कळायची . सरांमुळे मनात अभ्यासाची आवड निर्माण व्हायची .

प्राणिशास्त्र विभागात तर खूपच मज्जा यायची डाॅ. मिलिंद गायकवाड सर आम्हाला दरवर्षी लोणार सरोवर दर्शन घडवून आणायचे. सरांच्या दररोज प्रत्येक लेक्चर मध्ये सरा सोबत एखाद्या महत्वपूर्ण विषयांवर वाद घालण्याची संधी मी कधीच सोडत नसे.
उदा- जेनेटिक,मेंडेल,डार्विनिसम इत्यादी...

माझे मार्गदर्शक महाविद्यालयाचे ग्रंथापाल. प्रा. जितेंद्र डांगे सर,माझी घरची आर्थिक परिस्थिती हालाकिची असल्यामुळे सर मला नेहमी आर्थिक मदत करायचे. मला योग्य दिशेने जा ...मुलींच्या नांदी लागू नाही. अभ्यास कर आणि खूप मोठा हो.अगदी आई-बाबा प्रमाणे सर मला योग्य काय अयोग्य काय सांगायचे. पैशांची काळजी करू नकोस जेव्हा पैशे लागल्यास मनमोकळेपणाने मागत जा.असे बोलून सदैव माझ्या सोबत असायचे.

भौतिकशास्त्राचे प्रा. शेख सर मायक्रोबायलाॅजी च्या सर/मॅडम असो वा गणित विभागांतील प्रा. सौरभ गायकवाड सर किंवा प्रा.देव्हडे सर सोबत कधीच जास्त संबंधच आला नाही . तरीही मनात त्यांच्याबद्दल आदरयुक्त भीती नक्कीच होती .

कॉलेजमधील ज्या विचारमंचाने माझ्या कलागुणांना वाव दिला आणि माझ्यातलं बोलकं व्यक्तीमत्व जागा केलं । मला ते कधीच विसरता न येणारं विचारमंच ' म्हणजे प्रा. शिवशंकर मोरे सरांच ' राष्ट्रीय सेवा योजनेचं । विचारमंच होय . राष्ट्रीय सेवा योजनेच्या शिबिरामुळेच मला स्टेजवर बोलण्याची हिंमत मिळाली पहिल्याच वर्षीच्या श्रमसंस्कार शिबिराने दिलेले संस्कारांचे अनमोल दान कधीच विसरता येणार नाही ,
या शिबिरात दरम्यान - प्रा.मोरे सरांनी माझ्यातील गुणांना ओळखून वेळोवेळी मार्गदर्शन केले . त्यामुळे तीन वर्ष विविध स्पर्धेमध्ये सहभाग घेतला .
विविध उपक्रमामध्ये सहभागी असल्यामुळे माझी जवळपास महाविद्यालया व्यतिरिक्त, विभाग स्तरीय प्रशिक्षण शिबिर अमरावती अथवा जिल्हा स्तरीय शिबिर,राहूड असो किंवा जिल्हा युवा संसद खामगाव इत्यादी ठिकाणी चांगलीच ओळख झाली आणि मित्र परिवार वाढत गेला . प्रचंड मित्रपरिवार हे महाविद्यालयाने दिलेल्या दानापैकी एका दान होय .

फीजिकल एज्युकेशन चे डायरेक्टर प्रा. डाॅ.मंगेश ठोंबळ सर यांच्या मुळेच विद्यापीठाच्या युवा महोत्सवात सुद्धा मला सहभागी होता आलं . सरांनी दिलेल्या प्रोत्साहनामुळे मी आयुष्यातली पहिल्यावहिल्या नाटकाचा स्क्रिप्ट लिहिली ,

_ _ _ शाळेत होतो तोपर्यंत फक्त मित्रच होते पण कॉलेज मध्ये आल्यावर मैत्रिणीही मिळाल्या . मुलीही । मुलासारख्याच मोकळ्या स्वभावाच्या असू शकतात हे मैत्रिणींच्या सहवासात कळलं जेव्हा कठे चुकायचो तेव्हा वर्गातल्या काही मैत्रिणी बहिणी सारख्या मार्गदर्शन करायच्या . प्रसंगी रागवायच्या देखील.

कॉलेजमधील माझं सर्वात आवडत व्यक्तिमत्व म्हणजे आमचे प्राचार्य डॉ . प्रकाश क.बनमेरू सर
सरांच्या वकृत्वाचा तर मी खूपच चाहता होतो . कुठल्याही विषयावर वेळेवर बोलण्याची सरांची शैली मली खूप आवडायची ,आणि हो विशेष माहीती आहे का.
जेव्हा कधी महाविद्यालयात एखादा कार्यक्रम आयोजित होत होता.व त्या कार्यक्रमात माझा सहभाग असला आणि मी त्या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन किंवा त्या कार्यक्रमात भाषण केले. तर प्राचार्य सर त्यांच्या अध्यक्षीय भाषणात माझं नाव एकदा तरी घेत होते..
( की आताच वैभव मोरे बोलल्या प्रमाणे )
म्हणजे सांगायचं तात्पर्य असं की प्राचार्य सर जेव्हा पण माझं नाव घेत होते तेव्हा मला एका वेगळाच आनंदाचा अनुभव येत होता.

काॅलेज मधील सर्वच कर्मचारी आम्हा विद्यार्थ्यांनसोबत अगदी घरच्या प्रमाणे वागायचे त्यांची मोकळी वागणूक पाहून कधी घरची आठवणच येत नसे.आमच्या मीना भाभी असो किंवा ऑफिस मधील लखन भैय्या असतील किंवा रमेश बनमेरू सर असतील यांनी जी मदत वेळोवेळी केली ती आयुष्यभर लक्षात राहिल अशीच होती ।

अश्या अनेक गोष्टी फक्त मागील तीन वर्षात मिळाल्या हे खरचं भाग्य । हणावं लागेल . कॉलेजचे चे पाच वर्षाचे आनंददायी दिवस पाखरासारखे कसे भूर कन उडून गेले तेच कळल नाही ते दिवस आठवले की आपोआपच डोळ्यात आनंदाश्रु जमा होतात अन भीती वाटू लागते आपलं कॉलेज , मित्र , कॉलेजचा परिसर जीव लावणारे । शिक्षक सर्वांना सोडून निघून जाण्याची मन आपोआपच गहिवरून येत शब्दसूचनासे होतात . । | माझ्या आयुष्याला वेगळे वळण देणाऱ्या या कॉलेज बद्दल काय लिहावं हेच कळेनासे झालय । अगदी कोणत्याही विषयावर मुक्तपणे लिहिणारे माझे हात कॉलेज बद्दल लिहिताना का कापताहेत हेच । कोडे पडलंय . आजही कॉलेजला गेलो तेव्हा कॉलेजच्या भिंती मला आवाज देत आहेत की काय असा भास होऊ लागतो.

ज्या ग्रंथालयात तीन वर्ष आम्ही आनंदाने गप्पागोष्टी करायचो तो आमचा मित्राचा कट्टा आम्ही जाणार या दुःखात रडतोय की काय अस वाटू लागलं .

आता मनात प्रचंड कालवाकालव होत आहे .
मन विचलित होऊन मलाच परत विचारत आहे.
की वैभव तूला परत केव्हा राष्ट्रगीतासाठी पुढे येऊन ऑर्डर देण्याची संधी मिळणार. ? आता काॅलेज जीवण संपल्यावर तू दररोज राष्ट्रगीत कसे आणि कुणाबरोबर म्हणणार. ?
का तूला असे परत असे नवीन जीवलग मित्र मिळणार ?
का तुला परत असे लहान भावाप्रमाणे सांभाळ करणारे शिक्षक भेटणार ?
इत्यादी प्रश्न आता मला रडवू करू पाहत आहेत...

त्यामुळे आता मी मनातच निश्चय केला कितीही मोठा झालो आणि कुठेही गेलो तरी या कॉलेज मधील मला मिळालेलं , कधीच न संपणार , संस्कारांच , निखळ मैत्रीचं अन् आनंदाचं दान मी कधीच विसरणार नाही.
मनात विचार आला , कॉलेज तर अनेक असतील पण विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी प्रामाणिकपणे झटणारे आणि त्यांच्या प्रत्येक यशात सिंहाचा वाटा उचलणारे माझं बनमेरू महाविद्यालय एकमेव असेल . महाविद्यालय सोडून जाण्याच्या जाणिवेने मनाला प्रचंड वेदना होत आहेत . कॉलेज सोडून जाण्याचा विचार जरी केला तरी डोळ्यांतून आपोआपच अश्रूचा पूर वाहू लागतो आणि मी निशब्द होतो . आठवतात आयुष्यातील ते कॉलेज लाईफ चे सोनेरी दिवस , अन् रडत बसतो मी कॉलेजमधील त्या गोड दिवसांना आठवत . . . . . .
बनमेरू विज्ञान महाविद्यालय हे केवळ महाविद्यालयच नाही तर माझ्या अस्तित्वाची सुरूवात आहे..
माझ्या अस्तित्वाची ओळख आहे..
ज्यांच्या नावाखाली हे काॅलेज च छोटस रोपट लावलं त्या आमच्या काॅलेज च्या प्रेरणास्थान असलेल्या कैलासवासी.कु.दुर्गाताई बनमेरू यांच्या स्मृतीसमोर मान आदराने सदैव झुकलेलीच असेल...

   लेखक 
वैभव सुरेश मोरे 

"अँगल"

 एक छोटीशी पण बरंच काही सांगून जाणारी कविता ...  "अँगल"

मदतीला ही आजकाल 

अँगल असावा लागतो 

फ्लॅश मध्ये असहाय्यते चा 

चेहरा दिसावा लागतो 

देणाऱ्याचा हसरा चेहरा 

सेन्टर पॉईंट असावा लागतो 

तेव्हाच कुठे लाईक्सचा 

जोरदार पाऊस लागतो 

मदतीला ही आजकाल 

अँगल असावा लागतो

अँगल असावा लागतो

✍️ सनविर नरवाडे✍️

दिनांक 17/मे/2021

तुम्हीच व्हा आजचे शिवाजी

 

तुम्हीच व्हा आजचे शिवाजी

राजे तुम्ही परत या
या ओळीने होणार नाही
तुम्हीच घडवा सुजान महाराष्ट्र
छत्रपती पुन्हा येणार नाही ...

शिवरायांची नीति वचने
साक्ष म्हणूनी आहेत हाती ,
तरी विखुरलेल्या मना मनातील
संपल्या नाही जाती पाती .....

विद्रोह मनी आहे तरी ,
का सुस्तावली तुमची भावना ?
घ्या आदर्श महाराजांचा
आणि खरेखुरे मावळे व्हा ना .....

हाक मारितो तो सह्याद्री ,
नुसती महती गाऊ नका
अन्यायाला फोडा वाचा
शिवनेरी आता तुमचा सखा .....

तुम्हीच व्हा आजचे शिवाजी
अन् संपवा सगळ्या प्रवृत्ती दृष्ट ,
तीच ठरेल खरी वंदना
तेव्हाच होईल वैभवशाली महाराष्ट्र .....

- संकलन
वैभव सुरेश मोरे 

होय मी प्रेम करतोय

 

होय मी प्रेम करतोय
माझ्या भारत मातेवर ......
होय मी प्रेम करतोय

त्या प्रत्येक वीरपुरुषांवर
ज्यांनी भारताला स्वतंत्र करण्यासाठी
आपल्या प्राणांची बली चढवली .....

होय मी प्रेम करतोय
जगाचा पोशिंदा असलेल्या शेतकऱ्यांवर .....
होय मी प्रेम करतोय
प्राणांहून ही प्रिय असलेल्या तिरंग्यावर .....

होय मी प्रेम करतोय
संपूर्ण विश्वाला
शांतीचा संदेश देणाऱ्या गौतमावर .....
होय मी प्रेम करतोय

जीने शिवराया सारख्या
वीरपुपुत्राला जन्म दिलाय त्या आई वर .....
वर्ष होय मी प्रेम करतोय
त्या भारतीय सैनिकांवर होय मी प्रेम करतोय त्या भारतीय घटनेच्या शिल्पकारावर होय मी प्रेम करतोय होय मी प्रेम करतोय

लेखक
वैभव सुरेश मोरे

लैंगिक शिक्षण/लैंगिक संबंध/संभोग ?

 खरं तर संभोग हा पुरुष आणि स्त्री यांच्यातील प्रणय नैसर्गिक शेवट मानला जातो.जगात प्रत्येकालाच सेक्सचं कुतूहल वाटंत.मात्र, सेक्स विषयी बोलायचं म्हटलं की लोक कचरतात. पुरूष मंडळी तरी याविषयावर आपली मतं व्यक्त करतील. मात्र, एखाद्या स्त्रीने तिचं मत मांडलं तर तिच्याकडेच वाईट नजरेने बघितलं जातं.

प्राचीन भारतीय समाज शरीर संबंधाविषयी बराच खुल्या विचारांचा होता, हे विशेष आपल्याला लोणार(सरोवर) येथील हेमाडपंती परंपरेतील दैत्यसुदन मंदिरावर कोरलेल्या शिल्प कलेवरून किंवा खजुराहोची प्राचीन मंदिरं ते वात्स्यायन यांचा 'कामसूत्र' हा जगप्रसिद्ध ग्रंथ यातून बघायला मिळेल. मात्र, आपण जसजसे पुढे चालत आहोत तसतसे आपल्या देशातले शरीर संबंधाविषयीचे विचार संकुचित होत गेलेले दिसतात. निसर्गतः संभोगाचा संबंध बाळाला जन्म देणं आणि कुटुंब वाढवणं, एवढाच होता. स्त्री आणि पुरूष यांची शारीरिक गरज पूर्ण करणं आणि त्यांच्यातलं नातं अधिक घट्ट करणं, हे सेक्सचं उद्दिष्ट आहे.मात्र, या कार्यात धर्म मोठा अडथळा आहे. "सेक्स ही माणसाची नैसर्गिक गरज आहे!” हे खुलेपणाने मान्य न करण्याची सर्वात मोठी चूक आजवर आपण करत आलो आहोत. त्यामुळेच निरनिराळ्या समस्या तयार होतात.काही तरी घाणेरडं किंवा महापाप/अनैतिक यासारखं असं काहीतरी स्वरुप आपणच या सेक्सला दिलं आहे.खरं तर आज या 21व्या शतकात सुध्दा सेक्सविषयी खुलेपणाने काहीही बोललं जात नाही किंवा विचारलंसुद्धा जात नाही, सेक्स विषयी बोलणं सभ्यपणा नाही, असा एक गोड गैरसमज समाजाने आपल्या डोक्यात भरुन ठेवला आहे आणि तोच गैरसमज आपण आपल्या पुढच्या पिढीला देत आहोत.या गैरसमजामुळेच सेक्स विषयी निर्माण झालेल्या समस्येवरील प्रश्न विचारण्याचं त्यांचं स्वातंत्र्यच आपण हिरावून घेतले आहे.आणि म्हणूनच त्यातून अनेक गैरसमजांचा जन्म झाला आहे. चार वर्षांची मुलगी शारिरीक दृष्टिने संभोगासाठी अपरिपक्व असते, हे आपल्याला समजण्यासाठी स्व:तहा डॉक्टर होण्याची गरज नाही; पण, तरीही अशा मुलीवर बलात्कार होतात. काय शोधत असेल हा बलात्कार करणारा? या प्रश्नाचा पाठपुरावा केला की आपल्या लक्षात येतं की लहान वयातील मुलींबरोबर लैंगिक संबंध ठेवले की लैंगिक शक्ती वाढते, असा खुळचट गैरसमज काही लोकांमध्ये आहे. आणि तो नसला तरी विकृत वासना त्यामागे असतेच. त्याचाच परिणाम पुढे अशा गुन्हे घडून येतात...परंपरेनुसार संभोग हा पुरुष आणि स्त्री यांच्यातील प्रणय नैसर्गिक शेवट मानला जातो.किशोरवयातील प्रेम भावनाविष्कार वयाच्या 12-13 वर्षापासूनच दिसू लागतो आणि कमी-अधिक कालावधीचे प्रेमसंबंधही (व्यक्त किंवा अव्यक्त) त्यानंतर दिसू लागतात. वाढत्या वयाबरोबर प्रेमसंबंधांच्या कालावधीतही सर्वसाधारणपणे वाढ होताना दिसते. संपूर्ण किशोरवयाच्या कालावधीत एकूण समज वाढते आणि लैंगिक आणि सामाजिक प्रगल्भपणा वाढत जातो त्याचे हे लक्षण असावे. कारण दीर्घकाळ टिकणार्‍या नात्यासाठी समज आणि प्रगल्भपणा आवश्यक असतो. स्वतःबद्दल सकारात्मक प्रतिमा, आत्मसन्मान व प्रौढ वयातील प्रेमसंबंधात गुणात्मक खोली येण्यासाठीही हे आवश्यक असावेत.बहुतेक समाजांत मुलाचे वयात येणे जीवशास्त्रीय टप्प्यांनुसार (उदा. - पहिली मासिक पाळी किंवा पहिले वीर्यस्खलन) ठरवले जाते. या जीवशास्त्रीय टप्प्यांव्यतिरिक्त किशोराचे लैंगिक-समाजीकरण ,प्रेम भावनाविष्कार आणि प्रेमसंबंध उघडपणे दिसण्याचे प्रमाण त्या त्या समाजातील मोकळीक आणि निर्बंधांच्या प्रमाणावर अवलंबून असते. इतकेच नव्हे तर किशोरांना लैंगिक शिक्षणही द्यावे का नाही, द्यायचे असल्यास कसे-किती-कधी द्यावे, वयात आल्यावर व्यक्तीने लैंगिकदृष्ट्या सक्रीय कधी व्हावे, कुणाबरोबर व्हावे, हेही त्या त्या समाजातील मोकळीक आणि निर्बंधांच्या प्रमाणावर अवलंबून असते. किशोरवयातली मुले सहसा त्यांच्याच परिसरातील, समाजातील, जाती-धर्मातील व्यक्तीशी संबंध जोडू पाहातात. याला अपवाद म्हणून काही व्यक्ती विशेषतः मुली या बाबतीत भिन्नतेच्या शोधात असतात. बहुतेक मुले त्यांच्याच वयाच्या जोडीदाराबरोबर जोडी जमवण्याचा प्रयत्न  करत असली तरी मुलांना वयाने थोडा लहान तर मुलींना वयाने थोडा मोठा जोडीदार हवा असतो.हल्ली पॉर्न बघण्याचं फॅड वाढलंय. त्यावरून लोकांमध्ये संभोगाची इच्छी किती वाढली आहे, हे स्पष्ट होतं. पॉर्न बघितल्याने काही मिळो अथवा न मिळो मात्र, कामेच्छा बऱ्यापैकी शांत होते. लग्नापूर्वी शारीरिक संबंध योग्य की अयोग्य? हा अनेकांसमोरचा प्रश्न असतो. पण यावर कुणीही मोकळेपणाने बोलू शकत नाही. लैंगिक शिक्षणाबाबतचा अभाव यामागचं कारण आहे.

मानवाच्या लैंगिक जीवनाला इतक्या भिन्न व परस्परव्यंजक बाजू आहेत, की त्या सर्वांचा एकत्र विचार करणे कठीण आहे. ह्यामुळेच लैंगिक शिक्षणाची सर्वस्वीकार्य अशी व्याख्या करणे कठीण आहे. भारतीय संस्कृतीमध्ये लैंगिक वर्तनासंबंधीचीही परंपरागत मूल्ये आढळतात. लैंगिक संबंध, लैंगिक भावना, लैंगिक वर्तन, संभोग यांसंबंधी उघडपणे बोलणे निषिद्ध मानले जाते. संभोगासंबंधी वाचणे, लिहिणे, बोलणे हे विकृतीचे लक्षण समजले जाते. अशा सामाजिक परिस्थितीमध्ये मुलामुलींना उघडपणे लैंगिक शिक्षण बोलणे किंवा लैंगिक शिक्षण देणे हे जिकिरीचे काम आहे. तेव्हा लैंगिक शिक्षण देताना किंवा देण्याचा विचार करताना या बाबींकडेसुद्धा दुर्लक्ष करता येणार नाही.शाळांमध्ये लैंगिक शिक्षणासाठी योग्य अशी पार्श्वभूमी निर्माण करण्याची संधी जीवशास्त्राच्या वर्गात मिळू शकते. म्हणून प्रजोत्पादन यंत्रणेचे सामान्य ज्ञान देणे, लैंगिक विषयांबाबत वैज्ञानिक मनोवृत्ती तयार करणे, लैंगिकतेबाबतच्या सामाजिक समस्यांना तोंड देण्यासाठी योग्य ती पार्श्वभूमी तयार करणे इत्यादि कडे शासनाने लक्ष द्यायला हवे,लैंगिक शिक्षण हे केवळ शरीरशास्त्राचे शिक्षण नसून त्याला सामाजिक, मानसिक, सांस्कृतिक, भावनिक अशी विविध परिमाणे असल्यामुळे ते जीवनशिक्षणच आहे. 

हा लेख लैंगिक शिक्षण संबधीच्या लैंगिक आरोग्य दालन आणि प्रकल्प विषयाशी संबधीत असून याचा उद्देश विश्वकोशिय स्वरूपात केवळ दर्जेदार लैंगिक शिक्षण उपलब्ध करणे समाजात लैंगिक शिक्षणबाबत जागृती निर्माण करणे एवढाच आहे.
 
             लेखक
        वैभव सुरेश मोरे
(B.Sc Life Science/B.J)
    [शोध व मुक्त पत्रकार]